موضوع مسئولیت برای جبران خسارت در بهرهبرداریهای فضایی در کنوانسیون مسئولیت 1972 بحث شده است. جامعة بینالمللی در دهة 1960 و 1970 میلادی متمرکز بر کنترل فعالیت دولتها، مخصوصاً فعالیت ایالات متحده آمریکا و شوروی سابق در اکتشافات و بهرهبرداریهای فضایی بود. تدوین مقررات بینالمللی برای فعالیت بخش خصوصی مستقل از دولت در آن دو دهه کمتر مورد توجه دولتها قرار گرفت زیرا بخش خصوصی بهطور جدی در این حوزه به فعالیت نمی پرداخت. کنوانسیون مسئولیت 1972، تنها به موضوع مسئولیت و جبران خسارت توسط دولتها توجه کرد و بحث مسئولیت و جبران خسارت توسط بخش خصوصی به قانون ملی دولتها احاله شد. با توسعه و تداوم فعالیتهای فضایی بعد از دهة هشتاد مخصوصاً در دو دهة اخیر ، فعالیت بخش خصوصی در بهرهبرداریها و اکتشافات فضایی در حوزة بینالملل گسترش یافت، بهطوریکه با فعالتر شدن بخش خصوصی در فعالیتهای فضایی، جنبههای حقوق بینالملل خصوصی مسئولیت و جبران خسارت اشخاص غیر دولتی بیش از پیش مورد توجه فعالان بخش فضایی قرار گرفت. از آنجا که کنوانسیون مسئولیت 1972 که به موضوع جبران خسارت نیز اشاره داشت، پاسخگوی جبران خسارت و مسئولیت بخش خصوص نبود و از طرف دیگر اجرای قانون ملی دولت پرتابگر نسبت به بخش خصوصی که تابعیت دولتهای دیگر را داشتند باعث شد، طرفهای درگیر فعالیتهای فضایی با انعقاد قراردادهای بینالمللی به تعیین مسئولیتها و جبران خسارتهای احتمالی بخش خصوصی مبادرت کنند. این قراردادهای بینالمللی برای تعیین وظایف و حقوق بخش خصوصی و جبران خسارت اشخاص حقیقی و حقوقی منعقد شدهاند که این کمبود را در حقوق بینالملل فضایی بر طرف کنند. لکن این رویه تنها برای طرفهای قرارداد یک پروژه در یک دورة مشخص الزامی است و هنوز رویة متحدالشکل بینالمللی در خصوص مسئولیت و جبران خسارت در حقوق فضایی نشده است. نویسنده در این مقاله، درصدد بیان این موضع است که با توجه به تجربة حاصل از قراردادهای بینالمللی خدمات پرتاب شئ فضایی، نظام حقوق بینالملل در شرایط حاضر میتواند بهمنظور تقویت یکنواختی مقررات بینالمللی مسئولیت، در کنار کنوانسیون مسئولیت 1972، کنوانسیون مسئولیت در حوزة حقوق بینالملل خصوصی فضایی را تدوین کند.
Cheng, , Studies in International Space Law, Oxford: Clarendon Press, 1997, p 330.
Maniatis, D., “The Law Governing Liability for Damage Caused by Space Objects: From State Responsibility to Private Liability,” Annual Air & Space Law, Vol. 4, No. 1, 1997, p 373.
Kerrest, A., “Launching Spacecraft from the Sea and the Outer Treaty: The Sea Launch Project,” Proceeding 27th Colloquium, Outer Space 40, 1997, p. 264.
Hurwitz, B., State Liability for Outer Space Activities, Martinus Nijhoff, 1992, p 39.
See Mitchell v. Trawler Racer, Inc., 362 S. 539.
Kayser, V., Launching Space Objects, Issues of Liability and Future Prospects, Springer, 2001, p. 244.
Change, B., “Article VI of the 1967 Space Treaty Revisited: International Responsibility, National Activities and the Appropriate State,” Journal of Space Law, 26, No.1, 1998, p.7
Christol, C. Q., The Modern International Law of Outer Space, Pergamon Press, 1982, pp 39-42
Gimblett, R., Space Insurance into the Next Millennium, in: Outlook on Space Law Over the Next 30 years, Kluwer, 1997, p.163
Lee, R. j., “The Convention on International Liability for Damage Caused by Space Objects and the Domestic Regulatory Responses to Its Implications,” Singapore Journal of International & Comparative Law, 4, No. 1, 2003, pp. 1-27.
Lee, R. j., “Reconciling International Space Law with the Commercial Realities of the Twenty-first Century,” Singapore Journal of International & Comparative Law, Vol.4, No. 4, 2003, pp 194 – 251.
Christol, C. Q,. “International Liability for Damage Caused by Space Objects,” The American Journal of International Law, 74, No. 2, 1980, pp. 346-351.
Koops-Jubitana, S. C., Commercial Launch Activities: Launch Contracts and Launch Insurance- Liability Aspects- (M Thesis) Leiden University, 2006, p. 10.
Hermida, J. Norms Governing Launch Services by NASA and Commercial US Private Companies, (LL.D. Thesis), Catholic University of Cordoba, Doctorate of Laws Thesis 2000, p.126.
Bostwick, P. D., “Liability of Aerospace Manufacturers: MacPherson V. Buick Sputters into the Space Age”, Journal Space Law, Vol. 22, No. 1, 1994, p. 80.
Maniatis, D., “The Law Governing Liability for Damage Caused by Space Objects: From State Responsibility to Private Liability, Annals of Air and Space Law, Vol. 4, No. 1, 1997, p. 373.
